Zmiany w prawie rodzinnym w 2026 r. dotyczą m.in. rozwodów, alimentów i nazwiska po rozwodzie.
Stan prawny na 18 listopada 2026 r. W prawie rodzinnym dużo się zapowiada, ale nie wszystko już obowiązuje. Poniżej zebraliśmy, co faktycznie zmieniło się w ostatnim czasie, co zostało zablokowane i nad czym trwają prace. Dzięki temu łatwiej ocenić, czy z pozwem warto czekać, czy działać od razu.
Spis treści
Zmiany w prawie rodzinnym 2026 – w skrócie
- Rozwód nadal przeprowadza wyłącznie sąd okręgowy. Ustawa o rozwodzie w urzędzie stanu cywilnego została zawetowana 30 kwietnia 2026 r.
- Opłata od pozwu o rozwód wciąż wynosi 600 zł. Przy rozwodzie na zgodny wniosek bez orzekania o winie sąd zwraca połowę, czyli 300 zł.
- Od 1 października 2026 r. wyższe jest kryterium dochodowe w funduszu alimentacyjnym: 1665 zł netto na osobę w rodzinie (wcześniej 1209 zł).
- Piecza współdzielona, „nakaz alimentacyjny w 7 dni” i rozwody bez orzekania o winie to na razie projekty, a nie obowiązujące prawo.
- Na powrót do nazwiska sprzed ślubu masz teraz rok od uprawomocnienia się rozwodu (od 8 października 2025 r.).
- Nie istnieje obowiązkowa mediacja przed złożeniem pozwu rozwodowego ani automatyczna waloryzacja zasądzonych alimentów.
Najczęściej omawiane zmiany w prawie rodzinnym w ostatnich miesiącach to rozwód w USC, alimenty i opieka nad dziećmi.
Rozwód w urzędzie stanu cywilnego – nie wszedł w życie
Rząd przygotował rozwód pozasądowy dla małżonków bez wspólnych małoletnich dzieci, zgodnych co do rozwodu i bez roszczeń majątkowych. Sejm uchwalił ustawę 13 marca 2026 r., ale 30 kwietnia 2026 r. prezydent ją zawetował. Oznacza to, że rozwód można dziś uzyskać tylko w sądzie okręgowym. Jeżeli oboje małżonkowie chcą rozwodu bez orzekania o winie i nie mają małoletnich dzieci, sąd często kończy sprawę na pierwszej rozprawie.

Koszty sądowe – bez zmian
Opłata stała od pozwu o rozwód i o separację wynosi 600 zł (art. 26 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Jeżeli sąd orzeknie rozwód na zgodny wniosek stron bez orzekania o winie, po uprawomocnieniu się wyroku zwraca z urzędu połowę opłaty (art. 79 tej ustawy). Całą opłatę odzyskasz, gdy pozew zostanie cofnięty w pierwszej instancji na skutek pojednania. Więcej o wydatkach przeczytasz w artykule Ile kosztuje proces rozwodowy w Polsce.
Fundusz alimentacyjny – wyższe kryterium od 1 października 2026 r.
Świadczenie z funduszu alimentacyjnego przysługuje, gdy egzekucja zasądzonych alimentów jest bezskuteczna. Od okresu świadczeniowego 2026/2027 (od 1 października 2026 r.) dochód rodziny nie może przekraczać 1665 zł netto na osobę. Wcześniej próg wynosił 1209 zł. Wysokość świadczenia to kwota zasądzonych alimentów, ale nie więcej niż 500 zł miesięcznie na dziecko. Przy niewielkim przekroczeniu progu działa zasada „złotówka za złotówkę”. Ministerstwo Rodziny zapowiada prace nad podniesieniem maksymalnego świadczenia, ale na dziś to tylko zapowiedź.
Powrót do nazwiska po rozwodzie – rok zamiast 3 miesięcy
Od 8 października 2025 r. oświadczenie o powrocie do nazwiska sprzed ślubu można złożyć w ciągu roku od uprawomocnienia się wyroku rozwodowego (wcześniej 3 miesiące) – ustawa z 24 czerwca 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 897). Szczegóły: Jak zmienić nazwisko po rozwodzie.

Zmiany w procedurze cywilnej (nowelizacja KPC z 5 sierpnia 2025 r.)
Ustawa z 5 sierpnia 2025 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego (Dz.U. 2025 poz. 1172) wchodzi w życie etapami. Dla spraw rodzinnych najważniejsze są:
- od 10 września 2025 r. – możliwość zawarcia ugody na posiedzeniu zdalnym bez fizycznego podpisu oraz zmiany ułatwiające kierowanie spraw do mediacji,
- od 1 marca 2026 r. – szerszy obieg pism i doręczeń przez Portal Informacyjny Sądów Powszechnych (m.in. pisma pełnomocników, wnioski o posiedzenie zdalne, oświadczenia o zgodzie na mediację).
Mediacja w sprawach rodzinnych pozostaje dobrowolna. Sąd może skierować strony do mediacji, ale nikt nie musi jej przejść przed wniesieniem pozwu. Obowiązkowe kierowanie do mediacji od 1 marca 2026 r. dotyczy sporów budowlanych, a nie rozwodów. Więcej: Czy mediacja może usprawnić rozwód.
Nie wszystkie zmiany w prawie rodzinnym dotyczą kodeksu – część wynika z rozporządzeń i obwieszczeń ministrów.
Pakiet prawa rodzinnego Ministerstwa Sprawiedliwości – projekt
17 czerwca 2026 r. Ministerstwo Sprawiedliwości przedstawiło pakiet zmian w prawie rodzinnym. Część projektów jest już na etapie rządowym (3 listopada 2026 r. rząd przyjął projekt dotyczący pieczy współdzielonej), ale żadna z poniższych zmian jeszcze nie obowiązuje. Projekt musi przejść przez Sejm, Senat i uzyskać podpis prezydenta. Najważniejsze założenia:
- piecza współdzielona – ustawowa definicja opieki sprawowanej przez oboje rodziców w powtarzających się, niekoniecznie równych okresach; nie byłaby orzekana przy przemocy lub zagrożeniu dobra dziecka,
- nakaz alimentacyjny – elektroniczne postępowanie, w którym sąd lub referendarz wydaje nakaz w ciągu 7 dni; kwota podstawowych alimentów powiązana z płacą minimalną i waloryzowana co roku,
- granica 25 lat – obowiązek alimentacyjny wobec dziecka co do zasady kończyłby się w tym wieku (z wyjątkiem dzieci ze znacznym stopniem niepełnosprawności),
- rozwód bez orzekania o winie – sąd nie badałby już winy; alimenty dla byłego małżonka byłyby co do zasady ograniczone do 5 lat,
- odrębne postępowanie wykonawcze w sprawach rodzinnych i większa rola kuratorów, a także zmiany w opiniowaniu przez OZSS.
Do czasu wejścia zmian w życie sądy stosują obecne przepisy – w tym możliwość orzekania o winie w rozkładzie pożycia (art. 57 KRO).

Zmiany w prawie rodzinnym często są przedstawiane w mediach jako przesądzone, zanim jeszcze wejdą w życie – dlatego warto sprawdzać, co faktycznie obowiązuje.
Zmiany w prawie rodzinnym często są przedstawiane w mediach jako przesądzone, zanim jeszcze wejdą w życie – dlatego warto sprawdzać, co faktycznie obowiązuje.
Najczęstsze mity, które warto odłożyć
- „Przed pozwem trzeba przejść mediację” – nie, mediacja jest dobrowolna.
- „Alimenty same rosną z inflacją” – nie, zasądzone alimenty zmienia się na wniosek do sądu, gdy zmienią się stosunki (art. 138 KRO).
- „Można się już rozwieść w urzędzie” – nie, ustawa została zawetowana.
- „Alimenty na dziecko kończą się w wieku 25 lat” – na razie nie ma takiej granicy; decyduje to, czy dziecko może się samo utrzymać.
Czy czekać z rozwodem na zmiany w prawie rodzinnym?
Zwykle nie warto. Przepisy z pakietu są na etapie prac legislacyjnych i nie wiadomo, kiedy ani w jakim kształcie wejdą w życie. Sprawy w toku będą też rozpatrywane według przepisów przejściowych. Jeśli zastanawiasz się, jak planowane zmiany mogą wpłynąć na Twoją sytuację – zwłaszcza w kwestii winy, alimentów albo opieki nad dziećmi – umów konsultację. Pomożemy też przy sprawach rozwodowych i alimentach.
Kolejne zmiany w prawie rodzinnym będziemy opisywać na bieżąco na naszym blogu.
Kolejne zmiany w prawie rodzinnym będziemy opisywać na bieżąco na naszym blogu.
Zmiany w prawie rodzinnym – pytania i odpowiedzi
Czy zmiany w prawie rodzinnym dotyczą spraw, które już trwają?
Zwykle o tym decydują przepisy przejściowe każdej ustawy. Najczęściej sprawy wszczęte przed zmianą toczą się według dotychczasowych zasad, ale bywają wyjątki – warto to sprawdzić w konkretnej sprawie.
Gdzie sprawdzić, czy zmiany w prawie rodzinnym już obowiązują?
Najpewniejszym źródłem jest Dziennik Ustaw i system ISAP Sejmu, a dla projektów – strony Rządowego Centrum Legislacji i Ministerstwa Sprawiedliwości. Same zapowiedzi medialne nie zmieniają prawa.
Czy zmiany w prawie rodzinnym wpływają na alimenty już zasądzone?
Nie automatycznie. Zasądzone alimenty obowiązują, dopóki sąd ich nie zmieni na wniosek jednej ze stron (art. 138 KRO).
Źródła
- Ministerstwo Sprawiedliwości – Pakiet prawa rodzinnego (17.06.2026)
- Obwieszczenie MRPiPS w sprawie kryterium dochodowego w funduszu alimentacyjnym od 1.10.2026 (M.P. 2026 poz. 138)
- Ustawa z 5 sierpnia 2025 r. o zmianie KPC (Dz.U. 2025 poz. 1172)
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie.